Foto: Dirk Smets

Den Elst : Natuuroase in een landschap van monoculturen


Foto: Natuurpunt Diepenbeek

Paspoort

Situering: ten noorden van en langsheen de autosnelweg E313,
tussen de gehuchten het Crijt en het Reitje
Grootte: totaal 5 ha.
Beheerder: nog in overleg
Rechtstreekse financiële steun voor de Elst kan via deze link.
Voor giften vanaf 40 euro ontvangt u een fiscaal attest.

Zoals sommigen wellicht weten, was het gedeelte van onze gemeente ten zuiden van de Grendelbaan en ten oosten van de Verbindingslaan opgenomen in de ruilverkaveling van Vliermaalroot.
In iedere ruilverkaveling moeten er tegenwoordig een paar procenten van het gebied worden omgezet naar natuur. Meestal worden daarvoor de voor de landbouw minst interessante percelen gebruikt.
Ook in deze ruilverkaveling ging het niet anders en werden enkele armere percelen nabij een populierenbosje naar natuur omgezet en aan Natuurpunt te koop aangeboden. Onlangs vonden dan de ruilingen van de gronden plaats en zijn wij in het bezit gekomen van iets meer dan 5 ha beemden, ter plekke genaamd “den Elst”.

Deze graslanden zijn natte bloemrijke ratelaarhooilanden die een belangrijke stapsteen vormen tussen de Demervallei en de Mombeek. De E313 ligt hier ongeveer op de waterscheidingslijn van de bijna parallel lopende Demer en Mombeek. Het nieuwe natuurgebied vormt de bron van de Keibeek, die naar de Demer vloeit. De graslanden en de beek worden dan ook gevoed door kwelwater dat plaatselijk licht ijzerhoudend is. Er liggen een paar poelen die sterk verland zijn en waarin de begroeiing wordt gedomineerd door mannagras en pitrus. Hiertussen staat ook nog kattenstaart, wolfspoot en beekpunge. Het herstellen van deze poelen door ze opnieuw uit te graven tot op de oorspronkelijke diepte is een prioriteit voor het toekomstig beheer.
De graslanden zijn, afhankelijk van de bemestingsgraad, minder of meer bloemrijk. De minst bemeste weilanden zijn het waardevolst en bevatten een aantal typische hooilandsoorten zoals grote ratelaar, scherpe boterbloem, veldrus, zwart knoopkruid, wilde peen en echte koekoeksbloem. De meer intensief begraasde weiden zijn gekenmerkt door de aanwezigheid van kamgras, witte klaver, madeliefje, kruipende boterbloem en paardenbloem. Verder vinden we er nog talrijke andere soorten terug zoals pinksterbloem, veldzuring, pitrus vogelwikke, gewoon biggenkruid, zachte ooievaarsbek, kleine klaver, ruige en smalle weegbree. Op de meer verruigde plaatsen vinden we ook berenklauw, bijvoet, fluitekruid, grote brandnetel en kleefkruid.
De huidige kleine landschapselementen zijn zwak ontwikkeld, maar overal nog herkenbaar. Er zijn enkele korte populierenrijen en lage knotwilgenrijen. Hier en daar vinden we aan de perceelsgrenzen nog enkele meidoornstruiken die een relict zijn van de oudere hagen. Plaatselijk is er een duidelijke oude haag van meidoorn met een enkele zomereik. Een stukje haag is geen meidoorn zoals men op het eerste zicht zou denken, maar wel 'hanenspoordoorn'. Deze plant komt op nog slechts enkele andere plaatsen voor in Diepenbeek en is oorspronkelijk afkomstig uit Noord Amerika. Het is familie van onze inheemse meidoorn, maar de stekels zijn langer en venijniger. De blaadjes zijn niet ingesneden en in de herfst verkleuren ze ook mooi karmozijnrood. Hanespoordoorn is evenals meidoorn een zeer geschikte plant voor een haag, maar is moeilijker (ambetanter) voor het onderhoud omwille van de lange scherpe doornen.
In de winter van 2009-2010 heeft de Vlaamse Landmaatschappij, verantwoordelijk voor de goede uitvoering van de ruilverkaveling, het hele gebied omheind met een prikkeldraadafsluiting en aan de binnenkant over de ganse lengte een knotwilgenrij aangeplant. Hierdoor is het gebied afgescheiden van deze van de aanpalende landbouwers en kan het echte beheer beginnen. Concreet zullen onze eerste beheersdaden erin bestaan om de knotwilgen die werden aangeplant door de ruilverkaveling de nodige bescherming te geven en om de aanwezige poelen een grondige onderhoudsbeurt te geven. Daarna komen er afspraken met landbouwers over begrazing en hooien.

Deze pagina wordt nog verder aangevuld.