Foto: Dirk Smets

De Maten : Natuurparel van Midden-Limburg

Foto: F. Van Bauwel

Paspoort

Situering: Noord-Diepenbeek grensoverschrijdend met Genk.
Totale oppervlakte: ca. 300 ha beschermd landschap
Beheerde oppervlakte: ca. 241 ha
Eigendom: ca. 73 ha
Projectnummer 8806
Biotoop: vijvers met rietvelden, heidevelden, duinen, moerasbosjes
Typische fauna en flora: heide, gagel, zonnedauw, roerdomp, woudaapje, blauwborst
Beheerder (Diepenbeeks gedeelte): David Berx,
De Hutten 52, 3600 Genk - tel. 089/24.77.02

Financiële steun : vermeld projectnummer 8806 : De Maten bij elke gift voor dit natuurgebied op rekening nr. 293-0212075-88. Vanaf 40 euro wordt een fiscaal attest afgeleverd.

Algemeen

Foto: RLLK

Het 300 ha. grote natuurgebied “De Maten” is gelegen in de vallei van de Stiemerbeek, op de rand van het Kempisch plateau, en strekt zich uit over het sterk verstedelijkt gebied tussen Genk, Hasselt en Diepenbeek. De Maten is sinds 1975 een erkend natuurgebied en beschermd landschap. De beschermingsprocedure van het gebied startte reeds in 1956 en hiermee is het één van de oudste erkende natuurgebieden in Vlaanderen. De Maten is bovendien een vogel- en habitatrichtlijngebied.
Het woord maten zou verwant zijn aan het Engelse woord meadows, wat weilanden betekent.

In geen enkel ander natuurgebied bevinden zich zoveel typisch Kempische natuurelementen zo dicht bij elkaar. Vijvers met rietkragen, broekbossen, ruigten, natte en droge heide, moerassige veengebieden, heischrale graslanden en duinen maken het één van de merkwaardigste natuurgebieden van Vlaanderen. Het gebied is belangrijk voor de vogels die hier broeden; zo is het bv. een van de weinige plaatsen in Vlaanderen waar de roerdomp en de woudaap nog tot broeden komen.
Voor de trekvogels is het reservaat een belangrijke pleisterplaats om op krachten te komen op hun tocht naar het zuiden of het noorden. Een van de zandduinen die enigszins boven het gebied uitsteken fungeert dan ook als 'trektelpost'. De telresultaten kan je nalezen op trektellen.
Ook vinden we er de rugstreeppad, welke de geadopteerde soort is voor Genk. Veel van de aanwezige plant- en diersoorten staan echter onder zware druk; sommige staan zelfs op de rode lijst omdat ze met uitsterven bedreigd zijn in Vlaanderen.

Natuurpunt Diepenbeek beheert het gedeelte ten zuidwesten van het geasfalteerde fietspad (waarlangs zich verderop ook het waterzuiveringsstation bevindt) en omvat de deelgebieden Augustijnenvijver, Maten-West en Diepenbekerbos. Klik op onderstaande kaart om een grotere versie te bekijken.

De Maten : overzichtskaart

Wandelpaden

Foto: Natuurpunt

Het Genkse deel van De Maten is via een aantal wandelpaden bereikbaar vanaf de gratis parking tegenover taverne De Slagmolen, Slagmolenweg (een zijstraat van de Hasseltweg) te Genk.
Een geleide wandeling is er iedere eerste zondag van de maand, van maart tot en met december met vertrek om 9u aan De Slagmolen.

Het Diepenbeekse deel verken je best vanaf de parking 'De Pengel' aan de Havenlaan te Diepenbeek (aan de sluis, langs het kanaal richting Genk). Vanaf hier kan men drie verschillende wandelwegen volgen:

  • de blauwe wandeling van 3,4 km
  • de oranje wandeling van 6,1 km
  • de rode wandeling (verbinding met het Genkse gedeelte) van 10,1 km

Leden van Natuurpunt kunnen hier een kaartje downloaden.
Op de Toeristische Diensten kan je voor € 2,50 een wandelkaart verkrijgen.
Een gedetailleerd overzicht met o.a. de namen van de verschillende vijvers in De Maten West vind je hier.


Foto: Dirk Smets

Vogelkijkwand

Het Diepenbeeks deel van het natuurgebied De Maten is het hele jaar open voor bezoekers. Natuurpunt doet er alles aan om deze bezoekers een fantastische natuurervaring te bezorgen, maar dan liefst zonder het gebied te zeer te belasten. Om vogels tijdens de broedperiode en in de wintermaanden voldoende rust te bieden, werd er in de periode november - december 2008 een vogelkijkwand gebouwd aan de zuidoosthoek van de Augustijnenweyer. Door de beschutting van deze wand kan je de vogels van dichtbij beloeren, zonder dat deze hierdoor extra verstoord worden - een duidelijke meerwaarde dus voor zowel de wandelaars als natuur!
Het bouwen van deze vogelkijkwand is een project van Natuurpunt Diepenbeek en Genk met de steun van de provincie Limburg en werd uitgevoerd door de werkploeg van Natuurpunt. Lees meer Lees meer

Beheer

De huidige beheersvisie is om het landschap van voor 1900 terug te creëren: een landschap van open heidevelden met stuifduinen en gagelstruwelen, van vijvers met rietkragen en moeraszones, van broekbossen en enkele eiken-berkenbosjes. De realisatie van deze visie moet opnieuw kansen geven aan de vele soorten die thuishoren in dit natuurgebied.
In het centrale afgesloten gebied (grondgebied Genk, ten noordoosten van het fietspad) wordt voor het beheer al geruimere tijd geëxperimenteerd met Galloway runderen.
Lees meer over de beheervisie en het beheerteam.

Geschiedenis

Lees hier wat meer over de rijke geschiedenis van De Maten, met zijn bunkers uit de verdedigingslinie van de Tweede Wereldoorlog, zijn ijzerbraakmolen en zoveel meer.

Foto's: Dirk Smets