Foto: Dirk Smets

De Maten : beheervisie


Verleden

De arme Kempische zandgrond maakte het voor de bewoners niet gemakkelijk om voldoende voedsel te winnen. Om extra eiwitten te produceren, werd op heel wat plaatsen in Midden-Limburg vis gekweekt. Hiervoor werden op de rand van het Kempisch Plateau vijvers aangelegd. In de beekvalleien die het plateau verlaten, werden dwarsdijken gebouwd, waardoor het water tijdelijk werd tegengehouden. Zo ontstonden in die beekvalleien lange kettingen van vijvers met stroomopwaarts een zacht glooiende oever en stroomafwaarts een dijk met eerder een steile oever. Door de eeuwen heen evolueerden deze vijvers tot ecologische pareltjes. De 35 vijvers van De Maten vormen samen ongetwijfeld een van de best bewaarde vijvergebieden van Midden-Limburg.

Heden

Voor de gewone wandelaar blijft het een mooie en rustige omgeving. Maar voor de liefhebbers van de echte natuur (conservators, beheerteams, enz..) is het duidelijk: het natuurgebied verandert en dit in slechte zin. De heidevelden en stuifduinen verdwijnen met rasse schreden door vergrassing en verbossing, ook al wordt er een begrazingsproject uitgevoerd. In de boszones worden onze inheemse bomen en struiken weggeconcurreerd door ingevoerde soorten zoals Amerikaanse vogelkers en Amerikaanse eik. Het waterbiotoop van de vijvers krijgt steeds meer af te rekenen met exotische invasieve soorten zoals de blauwbandgrondel, de brulkikker en het Braziliaans vederkruid. Hierdoor moeten steeds meer inheemse soorten vissen en amfibieŽn het veld ruimen. Ook de rietkragen verlanden voortdurend sneller en hierdoor dreigen we een aantal soorten rietvogels (waarvoor De Maten toch bekend staat) te verliezen, zoals de roerdomp en grote karekiet.

Foto: Dirk Smets

Toekomst

Het beheerteam tracht deze problemen een halt toe te roepen en denkt daarom voortdurend na over het bijsturen van het beheerplan in zowel visie als tijd.

De huidige beheervisie is om het landschap van voor 1900 terug te creŽren, een landschap van open heidevelden met stuifduinen en gagelstruwelen. Van vijvers met rietkragen en moeraszones. Van broekbossen en enkele eiken - berkenbosjes.

Voor dit beheer op maat worden verschillende grote en kleine ingrepen gepland:

  • het vrijmaken van de heide, duinen, moerassen en gagelstruwelen van houtopslag, ook daar waar al heel wat verdwenen is;
  • het verjongen van de heide door maaien;
  • op regelmatige tijdstippen de vijvers afvissen en droogzetten en bepoten met een natuurlijk visbestand - dit om de invasie van exotische soorten terug te dringen en inheemse vissen en amfibieŽn weer een kans te geven;
  • het herstellen van oevers en dijken;
  • daar waar de houtopslag, broek- en eiken-berkenbosjes mogen blijven, worden de uitheemse soorten verwijderd en bestreden.

Foto: Dirk Smets

Om extra (bio-)diversiteit te krijgen wordt er gedacht aan:

  • het plaggen van stukjes natte heide om terug die specifieke pioniervegetatie met zonnedauw, snavelbies,Ö te bekomen;
  • het vrijmaken van verschillende duinen van houtopslag en strooisellaag zodat de wind weer vrij spel krijgt op het zand en stuifduinen creŽert;
  • een aantal extra mogelijke projecten zoals een broedwand voor de ijsvogel, drijftillen voor visdiefjes en begrazing van de heide door runderen.
Dit alles moet de kwaliteit en kwantiteit van de natuur in het gebied bevorderen, zonder dat het echter voor het publiek afgesloten wordt. Ook voor de verbondenheid van de buurtbewoners met het gebied kan dit van belang zijn.

Deze visie in praktijk brengen is een van de doelstellingen van het Beheerteam Maten.


Lees meer Terug naar de hoofdpagina van De Maten