De Mowkes
De Mowkes

De Mowkes : Voormalige waterkelder wordt vleermuizen(t)huis


Paspoort

Situering: achter de universiteit Hasselt, campus Diepenbeek - in de nabijheid van de Xios Hogeschool, aan de Stiemer.

Dit bijzondere natuurgebied betreft geen beemd, vijver of heide, maar een oude kelder.

De ietwat oudere inwoners van Diepenbeek kennen de omgeving waarschijnlijk als "de Mowkes".


Historiek

De Mowkes

Voor 1885 waren de inwoners van Hasselt aangewezen op water uit gegraven putten die met Demer- en Stiemerwater gevuld werden. De Demer werd hiervoor ontdubbeld in een uitgegraven kanaal dat de grachten van de stadswallen van Hasselt met water voorzag. Ook het water van de Stiemerbeek werd afgeleid naar de stadswallen. Op een stadsplan van 1859 staan er 33 openbare pompen (op de putten) aangegeven. De drinkwatervoorziening, zowel voor de stokerijen, de huishoudens als de brandweer, kwam van oppervlaktewater. Rond 1850 ontdekte men dat dit water hoe langer hoe meer ondrinkbaar werd doordat er rioolwater in de grachten kwam, beerputten overliepen vanuit de vele ossenstallen, enz...
In 1885 besloot een commissie bestaande uit dokters, professoren en ingenieurs dat Stiemerwater de beste keuze was als drinkwater voor de stad Hasselt. Dat men nu net het water van de Stiemer gebruikte was geen toeval: beken die door de zandige Kempen lopen, voeren veel minder vuildeeltjes mee na een hevige regenbui dan bv. de Demer.
De stad kocht op het grondgebied van Diepenbeek 24 ha grond waar de stadswaterkelder werd gebouwd. Het water uit de Stiemer werd er tijdelijk opgeslagen zodat vuildeeltjes de tijd hadden om te bezinken. Daarna werd het gezuiverde water naar Hasselt geleid via een aparte bedding. Via kanalen van 40 cm breed werd dit water naar een vergaarbassin geleid vanwaar het met een stoommachine naar een hoger gelegen punt, langs de Sint Truidersteenweg, gestuwd werd. In de loop van de volgende jaren werd een distributienetwerk uitgebouwd met leidingen. Later kwamen er twee watertorens bij die nu nog in functie zijn.
Vanaf 1935 werd de vervuiling van de Stiemerbeek van dien aard dat het water ondrinkbaar werd. De oorzaak was de mijnbouw en de citÚs die de Stiemer als riool gebruikten.
vleermuis Voortaan werd water benut uit ondergrondse lagen. Hiertoe liet de stad Hasselt boren tot een waterhoudende laag op een 150 meter diepte ( Maastrichtiaanse krijtlaag). Zo kreeg het moderne Hasselt zijn waterleiding.

Het waterzuiveringssysteem van de Mowkes werd overbodig en na een tijdje werd het sluishuis afgebroken en de stadswaterkelder geraakte zo in onbruik en het kanalensysteem verviel. Het enige wat overbleef was een vochtige kelder. En laat dit nu net zijn wat vleermuizen nodig hebben...

vleermuis

Zij brengen hun winterslaap door in vochtige ruimtes waarin het niet vriest. De kelder werd al door vleermuizen bezocht als overwinteringplaats. Toen we het gebouw in beheer kregen waren er slechts enkele delen van de kelder geschikt voor de vleermuizen. Door de bestaande openingen vroor het tijdens strenge winters binnen, wat fataal is voor de aanwezige vleermuizen. Om dit te voorkomen zal de kelder zo ideaal mogelijk worden ingericht voor de vleermuizen.